De magie van het voorlezen - column door Arend van Dam

De magie van het voorlezen – column door Arend van Dam

Arend van Dam is dit jaar de schrijver van het Kinderboekenweekgeschenk. Hij is bekend van o.a. de Lang geleden-serie en de prentenboekenreeks over Bram, Loes en hun opa en oma:

Zelf is Arend de trotse opa van Maya en Amber. In het kader van de Nationale opa en oma-dag op 4 juni schreef hij speciaal voor Kinderboeken.nl een column.

Op deze pagina

Meer info

De magie van het voorlezen

‘Je kunt er niet vroeg genoeg mee beginnen,’ wordt er gezegd.

Ik begin er vroeg mee. De keuze valt op een kartonboekje met kleurige voorwerpen: bal, huis, fiets, bloem. Kleinkind blijkt vooral de smaak van het boek te waarderen. Gelukkig heb ik een kluifbestendig exemplaar weten te vinden. Ik vraag me af waarmee ik eigenlijk bezig ben. Er is geen sprake van enige vorm van kennisoverdracht. Het maaksel van karton dat ik mijn kleinkind in handen heb gegeven, valt nauwelijks een boek te noemen. Ja, er is sprake van een aantal bladzijden. En de afbeeldingen zijn abstracties van de werkelijkheid. Dus, vooruit, het is een boek.

In de weken die volgen probeer ik de nodige sturing te geven. Ik benoem de voorwerpen. Ik sla om. En dan gebeurt er een wonder. Kleinkind probeert me na te doen. Uit het mondje komen klanken. De handjes klampen zich vast aan de bladzijden en doen iets wat lijkt op bladeren.

Tijd voor de volgende stap. Nu niet langer alles wat in de knuisjes terechtkomt naar de mond wordt gebracht – daar zit nu vaak een speen in – kan het echte voorleesplezier beginnen. We gaan meteen op de interactieve toer. ‘Wat zegt de koe?’ ‘Waar is de hond?’ ‘Wat doet het paard?’ Mijn vinger wijst. De oogjes kijken. De oortjes luisteren.

En op een dag is het zover. Het mondje zegt: ‘Boe.’ Het vingertje wijst: daar is de hond. En het paard? Kleinkind draait het hoofdje om, kijkt opa verwachtingsvol aan en zodra die de lippen tuit en een briesend paard nadoet, verschijnt de volle lach.

Het is gelukt! Ik ben geslaagd als voorleesopa.

Er gaat een jaar voorbij. Af en toe probeer ik de overgang te maken naar boeken met meer tekst. Maar daar trapt mijn kleinkind niet in. Ze wil bladzijden omslaan. Ze wil onder bedden kijken om verstopte krokodillen te vinden. Lezen is ongeduld. En ook opa wordt ongeduldig. Hij wil zijn verhaal kwijt. Wordt er wel naar hem geluisterd?

Gelukkig blijkt een paar weken later dat de aanhouder wint. Kleinkind is een beetje hangerig. Ze kruipt op schoot met een boek en opa leest voor. Een heel verhaal. En nog een keer. En nog keer. En nog een keer.

Opeens valt me iets op. Kleinkind kijkt niet naar de plaatjes in het boek. Ze kijkt naar mij.

‘Weet je wat het is?’ zegt oma. ‘Het is de magie van je stem.’

‘Hoe bedoel je?’ vraag ik. ‘Omdat ik gekke stemmetjes maak?’

‘Nee, juist niet,’ zegt oma. ‘Ze luistert naar je omdat jij het bent. Jouw stem laat haar weten dat je alle tijd hebt. Je bent er voor haar. Ze voelt zich veilig.’

Ik kan het bijna niet geloven. Als mijn vrouw gelijk heeft, is de magie van het voorlezen niet gelegen in het bladerende boek, in de plaatjes, in het verhaal, maar in het timbre van mijn stem. Als dat geen toveren is!

Dus, opa’s en oma’s, dit is mijn ontdekking: wij als voorlezers hoeven geen stemmetjes te gebruiken. Onze heel gewone opa- of omastem is genoeg. Dit is waar wij goed in zijn: laten voelen dat we alle tijd van de wereld hebben. Voorlezen is samen de wereld ontdekken.

Boekentips voor opa's en oma's van Arend van Dam

De boeken waaraan Arend van Dam zelf als voorleesopa veel plezier heeft beleefd zijn de prentenboeken van Tjibbe Veldkamp. Vooral Tim op de tegels.

De serie van Koos Meinderts en Annette Fienieg:

Ook favoriet zijn de klassiekers van Alfred Lobel en de Balotje-boeken van Yvonne Jagtenberg die wij hieronder uitlichten.

En natuurlijk mogen tussen de boekentips de geweldige prentenboeken van Arend van Dam zelf niet ontbreken!

Bij Uil thuis en andere verhalen

Bij Uil thuis en andere verhalen

Arnold Lobel

Uil pakte de ketel uit de kast. ‘Vanavond ga ik tranenthee zetten,’ zei hij.
Hij zette de ketel op zijn schoot. ‘Zo,’ zei Uil, ‘ik ga beginnen.’
Uil denkt aan allerlei verdrietige dingen: lepels die achter het fornuis zijn gevallen en die je nooit meer terugvindt, liedjes die niemand meer kan zingen omdat niemand de woorden meer weet, potloodjes die te klein zijn geworden om vast te houden…
Na een tijdje is de ketel vol tranenwater. Uil warmt het op en geniet van een kopje heerlijke tranenthee.

In deze bundel zijn vier klassiekers van Arnold Lobel opgenomen: Bij Uil thuisSprinkhaan op stapMuizenverhalen en Muizensoep. Tijdloze verhalen, een feest om voor te lezen!

Alle verhalen van Kikker en Pad

Alle verhalen van Kikker en Pad

Arnold Lobel

Ook al staat Kikker altijd te trappelen om iets te ondernemen en doet Pad het liever wat rustiger aan, toch zijn ze de beste vrienden die je je kunt voorstellen. In dit boek zijn al hun avonturen verzameld en ingedeeld naar de vier seizoenen.

In de lente leest Pad zijn pas gezaaide zaadjes voor, omdat hij denkt dat ze misschien bang zijn in het donker. In de zomer proberen ze hun ijsjes op te eten vóór alles gesmolten is. In de herfst harken ze als verrassing de bladeren in elkaars tuin bij elkaar, zonder dat ze dat ooit van elkaar te weten komen. En in de winter zitten ze gezellig te griezelen bij de open haard.
Maar… dan moet Pad natuurlijk wel eerst opstaan uit zijn winterslaap!

Ik ga winnen, opa!

Ik ga winnen, opa!

Arend van Dam & Alex de Wolf

Loes wil graag in alles de beste zijn. Ze begrijpt algauw dat dat niet kan, want opa is toch écht groter en sterker dan zij, en weet ook meer... Maar is hij wel zo goed in memory? En kan hij zich in de allerkleinste hoekjes verstoppen? Loes bedenkt allerlei uitdagingen om opa te verslaan!

Met achterin een diploma voor de opa/oma die het best tegen zijn/haar verlies kan

Opschieten, oma!

Opschieten, oma!

Arend van Dam & Alex de Wolf

Oma brengt Loes naar school. Maar waar is haar rugzak? En haar broodtrommel? Heeft ze haar gymkleren wel? En haar boek van de schoolbieb? Met engelengeduld rent oma af en aan om alle spulletjes bij elkaar te zoeken. Komen ze zo nog wel op tijd?

Met achterin een diploma voor de geduldigste oma/opa van de hele wereld

Met opa op avontuur

Met opa op avontuur

Arend van Dam & Alex de Wolf

Opa is toe aan een middagdutje, maar Bram wil liever avonturen beleven. Gelukkig weet opa nog wel een ver land op zolder waar van alles te beleven valt. Met een optocht, een vliegreis en een storm op zee wordt het een spannende middag!

Met achterin een diploma voor de oma/opa met de meeste fantasie

Van oma mag alles

Van oma mag alles

Arend van Dam & Alex de Wolf

Oma komt Bram en Loes van school ophalen. Terwijl zij bij het hek staat te wachten, gaan Bram en Loes eerst nog even op het klimrek. En als ze daarna boodschappen doen, laden Bram en Loes allemaal lekkere dingen in het wagentje. Van oma mag namelijk alles... Of toch niet?

Met achterin een diploma voor de oma/opa die weet wat wel en niet mag