Strips lezen: goed voor de leesontwikkeling!

Zijn strips lezen en graphic novels goed voor de leesontwikkeling van kinderen? Strips kunnen zeker een waardevolle aanvulling zijn op ander leesmateriaal. Door de combinatie van tekst en illustraties kunnen kinderen verhalen gemakkelijker volgen en krijgen ze extra aanwijzingen om onbekende woorden te begrijpen. Bovendien kunnen grappige en spannende stripverhalen het leesplezier vergroten.

Maar hoe werkt dat precies? Lees- en schrijfdeskundige Marion van der Meulen legt uit waarom technisch lezen en woordenschat zo belangrijk zijn en wat stripboeken daaraan kunnen bijdragen.

Waarom zijn strips goed voor de leesontwikkeling?

Strips zijn meer dan alleen plaatjes met tekstballonnen. Om een verhaal te volgen, moeten kinderen woorden lezen, illustraties interpreteren en verbanden leggen tussen wat ze zien en lezen. Toch werd daar vroeger heel anders over gedacht, vertelt lees- en schrijfdeskundige Marion van der Meulen:

‘Toen ik in de jaren tachtig van de vorige eeuw op de pabo zat, leerde ik dat we kinderen moesten afraden om strips te lezen. Strips neerleggen in de leeshoek in de klas was uit den boze. Strips lezen zou ervoor zorgen dat kinderen luie lezers zouden worden. En kinderen zouden na het lezen van strips geen ‘normale’ boeken meer kunnen en willen lezen.’

Gelukkig is er tegenwoordig meer aandacht voor de mogelijkheden van stripboeken. Kinderen lezen in strips immers niet alleen woorden, maar moeten ook de illustraties begrijpen en de informatie uit beeld en tekst met elkaar verbinden.

Dat kan helpen om een verhaal toegankelijker te maken. Tegelijkertijd blijven de basisvaardigheden van het lezen belangrijk. Want om een tekst goed te begrijpen, moet een kind niet alleen de woorden kunnen lezen, maar ook weten wat ze betekenen.

Dog Man en de vlooienkoning, Dav Pilkey

Wat is technisch lezen en waarom is het belangrijk?

Om een goede lezer te worden, moeten kinderen verschillende vaardigheden ontwikkelen. Een daarvan is technisch lezen: het herkennen en lezen van letters, woorden en zinnen. Daarvoor moeten kinderen:

• Letters en de bijbehorende klanken leren kennen.
• Klanken aan letters kunnen koppelen.
• Letters en klanken samenvoegen tot woorden.
• Woorden steeds nauwkeuriger en vlotter leren lezen.

In groep 3, 4 en 5 wordt daarom veel aandacht besteed aan technisch lezen. Naarmate het herkennen van woorden gemakkelijker en automatischer gaat, hoeft een kind daar minder aandacht aan te besteden. Daardoor ontstaat meer ruimte om na te denken over de betekenis van de tekst.

Maar alleen technisch kunnen lezen is niet voldoende. Om een verhaal te begrijpen, heb je ook woordenschat nodig.

Hoe ontwikkelen kinderen hun woordenschat?

Woordenschat is de verzameling woorden die je kent en begrijpt. Kinderen beginnen al op jonge leeftijd met het opbouwen van hun woordenschat, vooral door te luisteren naar de mensen om hen heen. Door gesprekken, voorlezen en het dagelijks gebruik van taal ontdekken kinderen steeds nieuwe woorden, die ze vervolgens zelf proberen te gebruiken. Soms begrijpen ze een woord meteen, en soms proberen ze zelf uit te vinden wat het betekent.

Marion vertelt daarover een mooi voorbeeld uit haar eigen gezin:

‘Mijn zoon zei bijvoorbeeld op 3-jarige leeftijd op een bepaald moment: “Dat is kastuk”. Hij wilde zeggen dat iets stuk of kapot was en die twee woorden had hij tot één woord gemaakt. Doordat wij herhaalden dat het inderdaad stuk was, hoorde hij dat het woord niet ‘kastuk’, maar ‘stuk’ moest zijn en vanaf dat moment gebruikte hij het goede woord.’

Naarmate kinderen ouder worden, verandert ook de manier waarop ze nieuwe woorden leren. Jonge kinderen bouwen hun woordenschat vooral op door gesproken taal: door te luisteren, gesprekken te voeren en voorgelezen te worden. Wanneer ze zelf leren lezen, komt daar een belangrijke bron van nieuwe woorden bij: geschreven taal.

In boeken komen kinderen namelijk woorden tegen die ze in dagelijkse gesprekken minder vaak horen. Denk aan begrippen uit andere tijdperken, bijzondere gebeurtenissen of onderwerpen waar ze nog weinig over weten. Verhalen, informatieve boeken en schoolteksten helpen zo om hun woordenschat verder uit te breiden.

Dat is belangrijk voor het begrijpend lezen. Hoe meer woorden een kind kent, hoe gemakkelijker het wordt om een tekst te volgen. Wanneer er veel onbekende woorden in een verhaal voorkomen, kost het juist meer moeite om de betekenis te begrijpen.

Hoe helpen illustraties bij het begrijpen van nieuwe woorden?

Wanneer je een tekst leest, begrijp je die gemakkelijker als je de meeste woorden al kent. Onbekende woorden hoeven niet altijd een probleem te zijn: soms kun je uit de rest van de zin of het verhaal afleiden wat ze betekenen.

Bij stripboeken komt daar nog iets bij. De illustraties kunnen extra context geven. Stel dat een kind het woord ‘oogst’ nog niet kent. In een verhaal leest het:

‘Ik moet mijn worteltjes van het land halen, want het gaat de komende dagen regenen. Anders is de hele oogst verloren.’

Door de rest van de tekst kan het kind misschien al vermoeden wat ‘oogst’ betekent. Maar als er daarnaast een tekening staat van een veld vol wortels en een boer die de groenten uit de grond haalt, wordt de betekenis mogelijk nog duidelijker.

Dat is een van de interessante eigenschappen van stripboeken: tekst en beeld vullen elkaar aan. Illustraties kunnen helpen om nieuwe woorden, gebeurtenissen en verbanden beter te begrijpen. Dat betekent niet dat stripboeken altijd beter zijn voor de woordenschat dan andere boeken. Wel kunnen ze een waardevolle manier zijn om kinderen met nieuwe taal in aanraking te brengen.

Een ongelooflijke safari, Rian Visser en Hugo van Look

Zijn stripboeken geschikt voor beginnende lezers?

Ook voor kinderen die net leren lezen, kunnen strips aantrekkelijk zijn. De combinatie van korte teksten en illustraties maakt het mogelijk om een verhaal te volgen zonder dat iedere pagina uit lange tekstpassages bestaat. Daarbij is het belangrijk om een stripboek te kiezen dat aansluit bij het leesniveau en de interesses van het kind.

Voor beginnende lezers bestaan er bijvoorbeeld AVI-strips, waarin de teksten zijn afgestemd op een bepaald leesniveau. Zo kunnen kinderen oefenen met lezen terwijl ze genieten van een verhaal vol illustraties.

Wil je weten welk leesniveau bij je kind past? Lees dan ook onze uitleg over AVI-niveaus of ontdek AVI-boeken voor beginnende lezers.

Welke strips zijn leuk voor kinderen?

Van grappige avonturen en spannende mysteries tot verhalen over vriendschap en fantasie: er zijn stripboeken en graphic novels voor allerlei leeftijden en interesses. Denk aan bekende klassiekers als Donald Duck en Asterix en Obelix, populaire series als Dog Man en allerlei andere verhalen waarin tekst en illustraties samenkomen.

Het belangrijkste is dat een kind een verhaal vindt dat bij zijn of haar interesses past. Moedig die interesse dus gerust aan. Door verschillende soorten boeken aan te bieden, kan je kind vanuit dat leesplezier steeds meer verhalen, woorden en tekstsoorten ontdekken. Want wie met plezier leest, krijgt vaak vanzelf zin in het volgende boek!

Op zoek naar inspiratie? Ontdek hieronder onze boekentips met strips en graphic novels voor kinderen, of bekijk ons overzicht met graphic novels voor nog meer leestips.

Over Marion van der Meulen

Marion van der Meulen is lees- en schrijfdeskundige en ontwikkelaar van educatief lesmateriaal. Ze studeerde Taal- en Literatuurwetenschap en werkte jarenlang aan lees- en schrijfmethodes voor het basisonderwijs, waaronder Estafette en Pennenstreken. Met haar expertise op het gebied van technisch lezen, AVI-niveaus en leesontwikkeling zet ze zich in voor goed lees- en schrijfonderwijs voor kinderen.