Kek-iz-tak_Carson-Ellis

De kunst van het vertalen van een kinderboek

Het allerleukste aan lezen is dat we ons in gedachten kunnen inleven in een andere wereld. Schrijvers nemen ons met hun boeken mee terug in de tijd, ze laten ons fantasiewerelden zien of ze laten ons naar andere landen reizen. En soms gebeurt dit heel letterlijk, want veel van de boeken die wij in Nederland lezen zijn eerst geschreven in een andere taal en daarna naar het Nederlands vertaald.

Toon en sfeer goed kunnen treffen

Dat wij boeken van over de hele wereld kunnen begrijpen hebben we te danken aan vertalers. Zij zorgen ervoor dat de mooiste verhalen uit andere landen in onze eigen taal te lezen zijn. En dat is helemaal niet zo makkelijk als het misschien lijkt! Als je een boek vertaalt, vertaal je niet alleen de woorden, maar moet je er ook voor zorgen dat de toon en de sfeer goed worden overgebracht. Het is daarom belangrijk dat een vertaler de vreemde taal heel erg goed begrijpt en dat hij of zij in de nieuwe taal mooi kan schrijven. Het beste compliment dat een vertaler kan krijgen is dat het boek helemaal niet op een vertaling lijkt. Als een lezer weg kan dromen zonder eraan herinnerd te worden dat het boek eigenlijk in een andere taal geschreven is, is de vertaling geslaagd.

Hersenkrakers

Soms krijgen vertalers bij een boek te maken met echte hersenkrakers. Denk bijvoorbeeld aan grapjes, als je die letterlijk overneemt in de nieuwe taal zijn ze vaak helemaal niet grappig meer. Een vertaler moet dan op zoek naar een grapje in de eigen taal dat precies in het verhaal past. En voordat ze de juiste tekst te binnenschiet, zijn ze soms dagen verder. We tippen hieronder de geweldige serie Winterhuis Hotel. Dit boek staat vol met woordpuzzels, die de vertaler Imme Dros ook voor een hele uitdaging hebben gesteld.

Ook beschrijvingen van plaatsen of processen kunnen moeilijk te vertalen zijn. Stel je voor dat een schrijver heel uitgebreid vertelt hoe een stad eruitziet of hoe een bepaalde machine werkt. Als je dit nooit met je eigen ogen hebt gezien kan het lastig zijn om precies de juiste woorden te vinden. Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen. Op internet is na even zoeken vaak een foto of een filmpje te vinden met een antwoord op alle vragen. En komt een vertaler er echt niet uit? Dan kan hij of zij in het uiterste geval misschien de schrijver even opbellen!

Wereldwijde bestsellers

Weet jij zo of je al boeken hebt gelezen die eigenlijk in een andere taal zijn geschreven? Je kent er vast meer dan je denkt! Een goed voorbeeld zijn de verhalen van Pippi Langkous, die vertaald zijn uit het Zweeds, of . Maar ook Nederlandse boeken worden over de hele wereld gelezen. Denk bijvoorbeeld aan De brief voor de koning van Tonke Dragt. Dit boek is in meer dan 30 talen uitgegeven! Van Portugal tot Griekenland en zelfs in Japan en China kunnen kinderen genieten van de avonturen van de dappere schildknaap Tiuri.

Interview met Tjibbe Veldkamp, schrijver van vele kinderboeken en vertaler van de populaire serie Dog Man

Wat is volgens jou de grootste uitdaging aan het werk als vertaler?

De mensen foppen! Wanneer iemand de vertaling leest moet hij totaal niet doorhebben dát hij een vertaling leest. En tegelijk moet er natuurlijk wel precies staan wat de schrijver heeft bedoeld.

Grappen en woordspelingen lijken ons een extra uitdaging, omdat je ze vaak niet letterlijk kan vertalen. Hoe pak je zoiets aan?

Hoe ik dat aanpak, grappen vertalen…? Eh… lol maken helpt. En veel gekke dingen roepen en daarna pas kijken of het ook ergens op slaat. En pas ophouden als ik er zelf om kan lachen. De beste vondst komt van Anouk, mijn redacteur bij Condor. Ik had ‘Cat Jail’ vertaald als ‘kattengevangenis’. Dat is op zich goed. Maar Anouk maakte er ‘kattenbak’ van. En dat is natuurlijk veel leuker!

Je hebt ook 'Wombat & Vos' vertaald. Verschilt het vertalen van een lopende tekst erg met het vertalen van een strip? En zo ja, waarin zit dat verschil?

Ja, dat verschilt zeker. Bij het vertalen van lopende tekst is het ritme van de achtereenvolgende zinnen belangrijker. Ze moeten samen lekker klinken. Bij een strip draait het toch meer om losse zinnen.

Heb je een favoriet vertaald boek? Zo ja, waarom deze titel?

Lastige vraag, maar als ik één boek moet noemen is het ‘Kleine Karels tekenclub’, ook van Dav Pilkey. In dit boek leren kleine kikkertjes verhalen verzinnen. En de verhalen waar ze mee komen zijn superidioot en hilarisch. Neem bijvoorbeeld het verhaal: ‘Dennis de tandenborstel die een advocaat wilde zijn voor dinosaurussen’. Briljante titel!

Gerelateerde artikelen

Lief zijn voor elkaar

Het is belangrijk om kinderen van jongs af aan mee te geven: wees lief voor elkaar! Vind hier een tiplijst met de leukste boeken over vriendelijk zijn.

Tiplijst
Lees meer

Interview met Tjibbe Veldkamp

Naast schrijver van vele kinderboeken kennen we Tjibbe Veldkamp ook als vertaler van o.a. de populaire serie Dog Man. Wij vroegen hem alles over vertalen, zijn favoriete personages en het nieuwe deel in de serie.

Achtergrond
Lees meer

Woutertje Pieterse Prijs winnaar

Hele verhalen voor een halve soldaat van Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda wint de Woutertje Pieterse Prijs 2021. Bekijk hier ook de andere genomineerden!

Nieuws
Lees meer